Posted on

Przesłuchanie jest podstawową metodą, która umożliwia uzyskanie informacji ze źródeł dowodowych o charakterze osobowym. Zeznania jakie dzięki temu się uzyskuje są natomiast niezwykle ważnym elementem dla dalszych decyzji orzeczniczych, gdyż ich rola wpływa na to czy wyrok będzie prawidłowy czy nie. Celem takiego przesłuchania jest więc pozyskanie jak największej ilości istotnych z punktu widzenia sprawy informacji, które będą rzetelne. Zdarza się, że zeznania świadków stanowią jedno z najważniejszych lub nawet jedyne źródło informacji o przestępstwie. Literatura przedmiotu jednak wskazuje na popełnianie przez świadków błędów, które niekiedy prowadzą do konsekwencji w postaci m.in. niesłusznego skazania oskarżonego.

Z uwagi na to, że przesłuchanie jest interakcją między osobą przesłuchującą, a osobą przesłuchiwaną bardzo ważne jest, aby przeprowadzić cały proces w sposób umiejętny. Zasadnym więc jest wykorzystanie w tym celu umiejętności specjalnych, a mianowicie wyspecjalizowanej nauki, która pozwoli na przygotowanie trafnych wniosków. Mowa tu rzecz jasna o psychologii.

Psychologia zeznań

Przesłuchanie wbrew pozorom jest procesem, który wymaga sporego nakładu pracy, umiejętności i pewnych predyspozycji. Od tego w jaki sposób się nim pokieruje zależą losy dalszego postępowania. Należy mieć na uwadze, że osoba przesłuchiwana znajduje się w określonej sytuacji i okolicznościach, na którą ma wpływ szereg różnych czynników i które, jak się podkreśla w literaturze, odpowiadają za kształtowanie psychologicznej sytuacji świadka. Dzięki znajomości tych czynników oraz mechanizmów psychologicznych wpływamy na jakość zebranych zeznań. Tym właśnie zajmuje się psychologia zeznań, która stanowi dziedzinę psychologii sądowej.

Dlaczego podczas przesłuchań potrzebujemy psychologii?

Należy zdawać sobie sprawę z tego, że osoba zeznająca postrzega dane zdarzenia w sposób indywidualny i subiektywny. Wersje wydarzeń, które są przez nią przedstawiane najczęściej są zniekształcone, a dzięki psychologii natomiast mamy świadomość jakie psychologiczne i społeczne aspekty mają na to wpływ. Przytacza się, że należą do nich m.in. osobowość i temperament, przekonania względem zarówno siebie, jak i świata czy środowisko. Istotna jest również wiedza na temat wspomnień autobiograficznych, wpływu stresu i afektu czy substancji psychoaktywnych. Znajomość tych pojęć i umiejętność wykorzystania tej wiedzy w praktyce zwiększa szansę na skuteczniejsze przesłuchanie.

Wiedza z zakresu psychologii umożliwia również dostosowanie procesu przesłuchania do świadka. Jest to niezwykle ważne z uwagi na to, że w inny sposób powinno przesłuchiwać się osobę dorosłą, a w inny dziecko. Odpowiednie podejście, nie tylko do wieku osoby przesłuchiwanej, ale również jej aktualnej sytuacji, wpłynie korzystnie zarówno na jakość przeprowadzonych czynności, jak i na komfort oraz stan psychiczny świadka. Będzie to skuteczne zwłaszcza m.in. w przypadku ofiar przemocy seksualnej. Znajomość psychologii umożliwi również wstępne rozpoznanie czy dana osoba nie powinna być przebada przez biegłych psychiatrów i psychologów, których ostateczna opinia może wpłynąć na umieszczenie danej osoby w zakładzie karnym bądź szpitalu psychiatrycznym.